NGHĨ VỀ CÔNG VIỆC LÀM THƠ

*Có nhiều khi đọc những bài thơ lẻ của ai đó   thấy hay. Nhưng khi đọc cả một tập thơ của họ  thấy lẫn nhiều bài tầm tầm trung bình thậm chí có cả dưới trung bình. Cảm  giác như mình vừa mất mát cái gì đó buồn buồn.

          *Làm thơ nhiều lúc giống với... chơi thể thao. Có ngày chơi hay thắng giòn giã. Có ngày thua lãng nhách. Cầu thủ giỏi không phải lúc nào cũng đạt được phong độ tốt nhất. Nhà thơ cũng vậy có khi đã là tác giả nổi tiếng rồi nhưng vẫn không tránh khỏi những lỗi thông thường những câu vụng về nhạt nhẽo.

          *Có người cho rằng thơ của tôi là suy nghĩ của tôi không ai có thể sửa thơ tôi. Cũng có lúc bài thơ bị sửa thành ra thơ người khác. Nhưng cũng nhiều lúc bài thơ chỉ được sửa một chữ một ý là bài thơ hay hẳn lên. Nhiều lúc chỉ bỏ bớt một từ một vài từ một khổ thơ... bài thơ trở nên nhẹ nhõm súc tích hơn...

*Đọc bài thơ nhạt cũng chán nhưng không bực mình như khi gặp phải những sạn sỏi trong thơ. Nhiều khi phải  bỏ bài thơ  đi thật tiếc nhưng sửa thì không dễ không tiện. Nói lao động thơ tức là nói đến sự chăm chút cho bài thơ qua nhiều công đoạn sao cho bài thơ đạt được sự tối ưu sự hài hoà về cả nội dung và hình thức.

*Thơ là sự khám phá sáng tạo phát hiện. Trong thơ cũng có tả có kể có suy nghĩ. Nhưng không phải chỉ có thế. Thơ không phải chỉ là sự diễn đạt ý tưởng thuần tuý mà nó phải gợi được cho người đọc về một "vấn đề" gì đó. Nó phải truyền được xung động tinh thần từ tác giả tới người đọc.

*Có nhiều điều phải bàn kỹ về vần và nhạc trong thơ. Không ai phủ nhận về yếu tố vần và nhạc của thơ. Nhưng nếu coi thơ nhất thiết phải có vần có nhạc thì chưa hẳn. Thơ cũng có sự vận động và phát triển của nó.

         *Chỗ đến của thơ là Con Người. Thơ phải mang đến được cho Con Người những khoái cảm về Chân- Thiên- Mỹ... Hay nói chính xác hơn thông điệp mà người làm thơ muốn gửi gắm không phải là cho thiên thần hay ma quỷ mà thơ viết là để gửi Con Người- cho Con Người và vì Con Người...

*Tôi có đọc đâu đó ý kiến của một nhà thơ rằng thơ phải "chạm" được "tâm can"  chính tri  xã hội và thời đại mình đang sống. Một nhà thơ chân chính phải "gánh" lên vai sức nặng của toàn bộ lịch sử thời đại mình. Nhà thơ phải thuộc về nhân dân thuộc về " phe nước mắt". Còn thì có nhiều kiểu làm thơ có người làm thơ để chơi có người làm thơ để kiếm tình kiếm tiền kiếm danh lợi...

*Người làm thơ thường dễ phát hiện ra mình thiếu cái gì đó trong thơ nhưng không dễ phát hiên ra mình bị thừa cái gì đó. Nhà thơ Xuân Sách trong một lần trò chuyện với một nhà thơ trẻ có nói: "Thấy được cái thiếu của mình đã khó nhưng khó hơn là thấy được những cái thừa. Nghệ thuật văn chương là biết cắt gọt. Thơ cần ngắn cần gợi cần mở. Và khi cắt được những cái thừa thì sẽ thấy mình thiếu cái gì. Thế mới độc !"

*Có người làm thơ cụt ngủn. Đọc nghe khô khốc. Có người thì lại làm thơ mượt mà bóng bảy. Đọc lên nghe cứ vang như hát. Nhưng để nhớ để thuộc thì có khi thơ "gầy" thơ "khô" lại  có lợi thế hơn.

*Thầy Lê Trí Viễn có lần bảo tôi: "Làm thơ phải đi đọc nghĩ và viết". Chuyện tưởng bình thường ai cũng biết vậy mà phải mất nhiều năm sau tôi mới thấm được. Trong bốn động từ thầy nêu tôi suy nghĩ mãi về động từ "đọc". Phải chăng người ta chỉ hơn nhau phân biệt được nhau là ớ cái sự "đọc"? Phải chăng ý thầy là phải biết "học" mỗi khi "đọc"?

                                                             VT- ngày mưa ngâu 2008

         

muathuchet

chào bác LHM

bài của bác rất là bổ ích cho những người mới tập tành chân ướt chân ráo như cháu .....

quangnv

Thế là... Hội NV lại mất một nhà thơ trữ tình. Thay vào đó là một nhà lý luận phê bình xuất sắc nữa.
Nhưng mà tôi đề nghị nhà lý luận triết học định nghĩa giúp : Thế nào là thơ? Khi nào điều kiện gì thì thành một bài thơ được gọi là thơ?
Có thống nhất những tiêu chí - tiêu chuẩn thì lúc đó bàn về các yếu tố kỹ thuật.
Ngay như THƠ - CA DAO khác nhau ở chỗ nào ta còn chưa phân biệt được thì nói gì đến vần điệu nhịp nhạc?
Chỉ khi nào biết một người chính xác là NỮ thì hãy bàn đến mua sắm QUẦN ÁO LÓT của phụ nữ! Còn không chúng ta lại bàn đến có quần và không quần.
Tiên sinh còn uống thuốc đều đặn không đấy?
VCH có việc gì mà đi VT thế? Khéo lại có Hội nghị Thơ chăng?

Hoài Khánh

Gửi anh Lê Huy Mậu

Tôi đồng ý với anh:
cũng nhiều lúc bài thơ chỉ được sửa một chữ một ý là bài thơ hay hẳn lên. Nhiều lúc chỉ bỏ bớt một từ một vài từ một khổ thơ... bài thơ trở nên nhẹ nhõm súc tích hơn...
Biên tập thơ đồng nghĩa với việc cho thơ. Khốn nỗi các tác giả mới tự tam đắc với con chữ của mfnh học thuộc thơ mình rồi khi được sửa tước bỏ hoặc cho chữ thì họ thấy lạ không theo mạch cũ của họ và họ phản ứng. Chỉ người nào chịu đòn thì mới khá lên được. Người mới làm thơ sa đà vào vần luật ngữ điệu mà ít để ý tới ngữ nghĩa cấu tứ cố gắng biến cái đơn giản thành rối rắm. Còn người làm thơ có kinh nghiệm thì quyết đưa cái cầu kì trở về dung dị... Bàn chuyện thơ thì dài lắm. Mấy dòng nôm na mong anh thông cảm.

giacmochapybvvn

Cái Bác này đã chẳng viết thì thôi đã viết cái gì ra thì đáng nể thật. Quả là một con người thâm thuý!

luongthephiet

đúng là học khi đọc

bác nói chí lý tôi vốn dĩ ngu ngơ khi đọc bài này của bác thấy sáng ra nhiều đúng là "đi một ngày đàng học một tràng khôn".Nhưng tôi thấy bác nói: "...thơ nhất thiết phải có vần có nhạc thì chưa hẳn..." có lẽ tôi chưa hiểu hay nói cụ thể là chưa thấy nhất trí lắm đúng là thơ có sự vận động và phát triển của nó nhưng vận động gì thì vận động phát triển gì thì phát triển nếu vọt ra khỏi hai yếu tố này có lẽ chất thơ sẽ ít đi rất nhiều cũng nên bác nhỉ? Tôi thấy thượng cổ chí kim đến tận thế hệ @ hiện nay mới thấy họ làm thơ bỏ hết cả vần điệu và nhạc nhưng có lẽ tôi và một số người chưa quen nên thấy nó là lạ kho khó thế nào ấy bác ạ!. Mong bác tiếp tục viết cho tụi tôi đọc nghe cảm ơn bác !

hoahuyen

*Chỗ đến của thơ là Con Người. Thơ phải mang đến được cho Con Người những khoái cảm về Chân- Thiên- Mỹ... Hay nói chính xác hơn thông điệp mà người làm thơ muốn gửi gắm không phải là cho thiên thần hay ma quỷ mà thơ viết là để gửi Con Người- cho Con Người và vì Con Người...

Chân tình giản dị xem nghe hiểu
Đâu cứ hỏa mù thơ mới hay ?
Hướng tới con người chân - Thiện - Mỹ
Nhẹ nhàng nhắc nhở... thế mà cay

nguyenvanteo

@ bác Lê Huy Mậu

Cảm ơn cái gom góp của bác rất cụ thể và từng trải ..

Nguyên Hùng

Bác Lê Huy Mậu

Thì ra vì nghĩ quá nhiều
Bác thường thơ thẩn phiêu diêu tang bồng
Ra đường lúc quệt lúc tông
Về nhà chỉ uống mà không làm gì
Bờ lốc ghé chẳng mấy khi
Óp lai đây đó chẳng đi bao giờ
"Nghĩ về công việc làm thơ"
Bác ơi cho đến bao giờ thì thôi?