NHẶT LÊN MỘT NẶNG TRĨU... VĂN CÔNG HÙNG

By Lê Huy Mậu

 

NHẶT LÊN MỘT NẶNG TRĨU  - VĂN CÔNG HÙNG!

Tôi gọi điện cho Văn Công Hùng hỏi có đi họp ở Ninh Bình không? Hùng bảo có. Em và bác ngủ chung phòng nhé!

 Tôi và Hùng kẻ rừng người bể kẻ trẻ người già đọc nhau rồi quen nhau kể đã mấy mươi năm. Thỉnh thoảng có họp hành công tác gì đó mới gặp nhau nhưng thông tin liên lạc với nhau thì vẫn thường xuyên trên di động hoặc internet.

Tôi mến Hùng ở cái nết vui nhộn nói cười tuế tóa. Hơi quái nhưng là quái dễ thương! Nước Nam ta văn tài nhiều lắm. Nhưng thời tiết văn chương thì nhiều khắc nghiệt lúc nắng lúc mưa thất thường nên giao lưu tiếp xúc  họp hành với văn nghệ rất dễ bị nhức đầu sổ mũi... Không hiểu sao tôi cứ hình dung Văn Công Hùng là một liều thuốc giải cảm công hiệu trong chốn hội nghị cũng như trong chốn  nhà văn... Đi họp với hắn sau một ngày hoặc căng thẳng hoặc tẻ nhạt cứ làm một viên... Văn Công Hùng là lại thấy tỉnh táo hẳn..

Còn nhớ giữa ngày hội đua voi mừng giải phóng Tây nguyên năm nào. Không rõ nguyên do gì mà chúng tôi lại có cuộc hội ngộ văn nghệ nho nhỏ tại phòng làm việc của Phạm Doanh- chủ tịch  hội văn nghệ Đắc Lăc. Hôm đó có cả nữ sĩ Võ Thị Hảo. Hùng đi chợ. Tiệc có hai món: Bắp cải và chân giò heo. Do tỷ lệ giữa hai món chân giò và bắp cải quá chênh lệch nên bữa tiệc có phần nghiêng về phía "tiệc thỏ". Ngày ấy còn bao cấp khó khăn. Rượu nhắm với bắp cải luộc cũng là một cố gắng lớn rồi. Còn đòi gì nữa!

  

          Xin nói thêm một chút về cái "nết" mà tôi gán cho Văn Công Hùng. Cái "nết" ấy là do tôi qua tiếp xúc mà đọc thấy không có gì đảm bảo là nó đúng với Văn Công Hùng cả. Cũng là do thói quen của kẻ yếm thế luôn bị thua trong các cuộc chơi. Nên tôi thường thấy yên tâm hẳn khi đối thoại( hay đối diện) với người có cái "nết" như Văn Công Hùng. Hơn thế nữa phần nào điều đó là do gương mặt hiền lành thật thà  và hơi tếu của Hùng mang lại. Nó tạo cho người ta cảm giác an tâm không cần phải cảnh giác. Tôi ngẫm ra rằng thường thì trong một chiến tuyến rõ ràng cái chính nghĩa cái sức mạnh sẽ chiến thắng. Nhưng trong đời sống vấn đề không đơn giản như thế. Có nhiều kẻ năng lực trình độ có hạn tài năng có hạn mà cái gì cũng được hơn người cuộc chơi nào cũng giành phần thắng. Có cái được cái thắng do may mắn do nhập nhằng của cơ chế bầu bán. Nhưng có những cái được cái thắng nhờ mưu sâu kế hiểm. Rất nhiều kẻ do không thắng không hơn ta được một cách đàng hoàng nên phải thắng phải hơn ta bằng các kiểu chơi bẩn. Thế thì hãi quá! Cho nên chỉ có người nào có cách chơi từ hòa đến thua  không chuộng thắng người không lấy thắng người làm mục đích các cuộc chơi mới là bạn ta.

                                                              ***

Văn Công Hùng có cái lí lịch trích ngang khá đặc biệt: Cha Thừa Thiên. Mẹ Ninh Bình. Sinh ở Thanh Hóa. Học đại học tại Huế. Và sinh cơ lập nghiệp ở Playcu. Đành thì không ai chọn được cha mẹ quê hương cho mình. Nhưng sao Văn Công Hùng lại chọn Playcu làm nơi lập nghiệp? Không tiện hỏi thẳng Hùng nhưng tôi nghĩ có 3 cách để lí giải. Một là sau khi tốt nghiệp đại học Hùng nghe theo tiếng gọi của tình yêu theo phương châm:  "Người yêu ở mô thì thủ đô ở đó." Hai là Hùng không thể kiếm được một chỗ làm thích hợp ở thành phố. Và ba là Hùng là một lãng tử thích một miền đất mới có thiên nhiên phóng đãng có cư dân thuần hậu chất phác và đặc biệt đấy là một miền văn hóa còn nguyên sơ như một vỉa trầm tích quý giá đang cần một nhiệt tình khai mở...Tôi đồ rằng lí do Hùng chọn Playcu là lí do thứ 3 này.

Trong chiến tranh tôi đã từng sống và làm  đồ bản ở Tây Nguyên gần 5 năm. Chưa thuộc Tây Nguyên trên thực địa là bao nhưng những tên đất tên sông tên núi của Tây Nguyên thì tôi thuộc thuộc tới mức có thể vào kho đồ bản của phòng tác chiến rút trúng phóc mảnh bản đồ năm mươi ngàn về Cheo Reo Phú Bổn Thuận Mẫn hay Buôn Hồ...

Cứ hẹn hò mãi nhưng cho tới giờ tôi cũng chưa có dịp theo Văn Công Hùng về uống rượu cần với dân bản ở Gia Lai chưa một lần được xiêu vẹo trong một quán cóc nơi phố núi chiều sương. Đọc bài viết của cô em đồng hương Nguyễn thị Anh Đào về Văn Công Hùng tôi cũng hình dung một Văn Công Hùng băm bổ hứng lên có thể một mình một xe máy phi tới những bản làng xa xôi làm báo làm văn. Hùng hơn người ở cái tính xuề xòa vui nhộn rất dễ tiếp xúc với dân quê vùng thiểu số. Tuy nhiên đằng sau cái vẻ ồn ào vui nhộn đó là một sự trầm tĩnh cần mẫn miệt mài với từng trang viết. Tài năng và lao động là hai cái pê- đan xe đạp của người viết. Tài năng không thay thế được sự cần cù lao động và ngược lại.

Nói tài năng e to chuyện quá nhưng công bằng mà nói Văn Công Hùng là một trong số không nhiều nhà văn có năng lực có thể sống được bằng nghề viết. Tôi đã thử lượm lặt một vài số liệu trên chính trang weblog của Văn Công Hùng và giật mình. Cho đến ngày hôm qua (26/3/09) Hùng đã post lên trang blog của mình 414 bài vừa văn vừa thơ vừa báo. Chỉ có một số ít trong đó là bài của bạn bè còn lại là của chính Hùng- mà hầu hết đã in trên các báo. Về văn xuôi-  Hùng đã đưa lên 47 bài phóng sự hoặc bút kí ghi chép 20 bài viết tự giới thiệu 30 bài tạp bút 19 bài về các vấn đề văn chương và 47 bài chân dung văn nghệ sĩ. Về thơ- Hùng đã post lên 147 bài trong đó có 2 tập trường ca. Những bài khác chưa đo đếm được nhưng với 47 cái chân dung thì có thể. Mỗi bài gọn một trang báo là từ 2500-2700 chữ. Theo đó làm một phép tính nhân đơn giản nếu in ra là có một cuốn sách ngót nghét 500 trang rồi. Nghĩa là toàn bộ những trang blog có thể in thành 2000 trang sách. Chưa kể hàng chục ngàn  lượt viết cảm nhận trên blogs nữa. Thật là một con số đáng nể. Tôi giở ngược trang blog của Hùng thấy bài đầu tiên ghi ngày 6/10/06 nghĩa là chỉ trong vòng 2 năm rưỡi trở lại đây mà thôi.

 Khoan nói đến hay chỉ riêng việc cứ sống cứ lượm lặt quan sát suy nghĩ về tất cả những vấn đề mà cuộc sống đặt ra để rồi ghi chép lại có ý kiến vào đó nhằm gửi tới bạn bè đồng bào đồng chí cập nhật hàng ngày như vậy đã là đáng nể phục lắm rồi. Tôi đồng ý với nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng khi anh nói "Văn Công Hùng luôn lao tâm khổ tứ trong hành trình thong dong và luôn thong dong trong hành trình lao tâm khổ tứ"...

          Tôi đã vài lần chứng kiến Hùng đang lạch cạch với cái laptop. Hùng cũng mổ cò thôi nhưng nhanh. Những ngón tay Hùng có vẻ thạo thuộc các nốt trên bàn phím chứ không lóng ngóng vụng về như tôi. Và Hùng  tỏ vẻ tự hào với trình độ IT của mình lắm.

***

Nhà văn- theo từ điển Pháp- Việt là người viết   (écrivain) . Viết ở đây không phải là sự chép lại. Viết ở đây là sự sáng tạo. Nhà văn là người lao động sáng tạo. Một công việc cao sang như vậy nhưng người xưa đã cảnh giới những ai có ý đinh lao đầu vào nghề viết rằng: "Lập thân tối hạ thị văn chương". Ngay cả những người trong cuộc cũng dạy con cái : "Con ơi chớ lấy chồng thi sĩ/ Nghèo lắm con ơi! bạc lắm con." Ai cũng biết nghề văn là nghề cực nhọc. Ít quyền lợi. Tương lai thì mù mờ mà lại dễ rủi ro. Nhiều bài học  nhãn tiền về những rủi ro trong nghề viết còn sờ sờ ra đấy! Nhưng oái oăm thay làm nhà văn mà cứ chăm chắm lo an toàn cho trang viết của mình thì ai còn cần đến nhà văn làm gì nữa. Thiên chức của nhà văn là phải nói lên khát vọng của nhân dân của dân tộc mình thông qua các hình tượng văn học. Các nhà văn chân chính dù muốn dù không cũng phải chạm tới "kinh  mạch" của thời đại. Cho nên làm nhà văn là phải giữ thăng bằng khi đi trên dây sự thật. Tài năng của nhà văn không chỉ thể hiện ở khả năng sử dụng nghệ thuật ngôn ngữ mà nhà văn còn cần phải xâu chuỗi được các hiện tượng ngẫu nhiên trong đời sống tổng kết được thực tiễn và dự báo được tương lai. Đạo đức và lòng tốt thời nào cũng quý cung trọng. Nhưng chưa bao giờ cuộc sống hết được cái xấu cái ác. Nguy hiểm hơn là cái "nguỵ đạo đức nguỵ lòng tốt"luôn tồn tại trà trộn lẫn lộn trong đó người ngay thẳng không biết đâu mà lường. Bằng con mắt tỉnh táo và bén nhạy của mình thường thì các nhà văn là người phát hiện được sóm hơn cảnh báo sớm hơn những người khác. Do vậy bao giờ nhà văn cũng dễ gặp nguy hiểm hơn những người khác. Khi là nhà báo nhà thơ VCH thường khá nhạy bén trong việc phát hiện các vấn đề " hot" của đời sống nhưng thường thì VCH chỉ giới hạn sự quan tâm của mình trong lĩnh vực văn học nghệ thuật mà thôi. Là nhà thơ   đương nhiên đối tượng quan tâm phải là cái đẹp trong tự nhiên trong xã hội và trong mỗi con người. Nhưng ở đời không phải lúc nào cũng rành mạch mọi điều. Cái tốt cái đẹp cũng phải trải qua những thử thách. Không phải ở đâu lúc nào nó cũng dễ dàng được thừa nhận tôn vinh. Thái độ của nhà văn trước thực tại như thế nào là không có đáp số chung. Với VCH tôi thấy khi làm thơ thì gã thiên về cái bi khi viết báo thì gã thiên về cái hài...Và quả gã - rất có chất  "hu- mua"- "hu-mua" một cách có duyên!

         

          Mỗi nhà văn theo tôi đều có một tình trạng "bệnh lý tinh thần". Có người nặng người nhẹ. Có "bệnh lý tinh thần" rất dễ thương nhưng cũng có nhiều "bệnh lý tinh thần" rất khó chấp nhận thậm chí còn khá nguy hiểm. Thứ "bệnh lý tinh thần nhà văn" của VCH là thứ "bệnh lý tinh thần" dễ thương. Nó chính là cái "nết" làm nên  phong cách nhà văn của VCH và hơn thế nữa nó đặt VCH một cách bền vững vào trí nhớ của bạn bè cũa người đọc nói chung và cũa những "AMI xinh tươi"để nuôi dưỡng bón tưới cho nhiệt tình sáng tạo của  gã trong quá khứ cũng như trong hiện tại!.

                                                                  

*


Hùng ra Ninh Bình trước tôi nhưng lại theo xe Lê Quang Sinh đi du hí ở rừng Cúc phương. Sáng hôm sau hội nghị khai mạc được một lúc mới thấy Hùng vào hội trường. Tôi nhắn vào máy Hùng đùa: Gia lai có chàng Văn Công/ Lông đầu trọc lốc như lông cái đầu/ Chơi tới trước họp tới sau/ Cái gì cũng chậm chỉ mau cướp cò. Mọi lần vậy là thể nào Hùng cũng "vè" lại mấy câu. Nhưng lần này thì không chỉ he he vào trong máy mà thôi.

Hùng bảo: Đã hơn ba mươi năm rồi mà em chưa về thăm thầy cô và bè bạn ở Thanh hoá.  Em nhờ xe Lê Quang Sinh rồi.  Lần đầu về đi xe Hội nhà văn cho oách! Bác đi với em nhé!...

Họp vừa bế mạc chúng tôi bỏ chuyến tham quan chùa Bái Bính để lên đường ngay. Bấy giờ là ngày 24 tháng giêng năm Kỉ sửu. Bầu trời miền Bắc âm u. Mưa bụi bay lất phất. Con xe của Trung tâm văn hóa Hội nhà văn do chính giám đốc Lê Quang Sinh lái chở tôi và Văn Công Hùng hăm hở lăn bánh vào Thanh Hóa

Ngôi nhà của người bạn Văn Công Hùng- nơi diễn ra cuộc gặp gỡ nằm ngay bên đường quốc lộ 1. Trước nhà có một cây gạo và một khóm trúc to tướng. Khi xe dừng trước cổng đập vào mắt tôi là một khung cảnh nhộn nhịp náo nức đầm ấm. Người băm băm người thái thái người nhặt rau giống như là quê tôi ngày giỗ chạp cưới hỏi...

          Đọc trong mắt những người bạn cũ của Hùng về một sự ân cần cảm động của ngày gặp lại tôi thầm trách Hùng:  Vậy mà 30 năm rồi Hùng mới tìm về thăm họ!...

Theo sự hướng dẫn của người bạn cũ chúng tôi cùng về thăm lại ngôi nhà xưa của Hùng. Nhà xưa không còn. Chỉ còn lại chút ít dấu tích nơi bức tường rêu giáp với nhà hàng xóm!  Hùng vốn là dân ngụ cư. Mẹ Hùng xưa là phó giám đốc nhà máy diêm Thanh Hóa sơ tán về Hậu Lộc. Theo bạn bè Hùng kể lại khi họ đã lên học cấp 3 rồi vẫn đi chân đất thì lúc đó Hùng đã có dép Tiền phong trắng quần si xe đạp Phượng Hoàng... đáng nể lắm. Thảo nào khi nhắc tới một "em" nào xinh xinh trong lớp Hùng lại láu táu: Con ấy nó yêu tao...

Trong khung cảnh ấm cúng này   người ngoài dễ có cảm giác bị thừa ra. Nhưng không. Văn Công Hùng và bè bạn  biết cách làm cho tôi và LQS nhập cuộc thân tình  như những người quen cũ.... Và rượu chính là rượu đã góp phần thu ngắn khoảng cách về tuổi tác vị trí công tác và những khác biệt khác...

                                                    * * *

                                                                                                                        

                                                                                                                        

           Văn Công Hùng hiện là một trong những Phó chủ tịch hội thâm niên nhất trong các hội văn nghệ địa phương. Tôi đùa rằng: Thôi! Chú bỏ qua giai đoạn phát triển chủ tịch hội tiến thẳng lên Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp các Hội VH- NT VN luôn. Hùng bảo: Em tiêu chuẩn gì cũng đạt nhưng về Liên hiệp thì còn thiếu "một tý tuổi" nữa bác ạ! Ôi! "một tý tuổi" mà Hùng nói ấy là bao nhiêu? Và để đạt được một độ tuổi như các vị tiền nhiệm hiện nay thì đúng  đó là một thách thức không nhỏ. Và tôi thật không hình dung nổi mai này khi gặp lại do yêu cầu bác sĩ cần phải bỏ rượu Văn Công Hùng  rút lui vào cõi tu tỉnh rồi thì các hội nghị toàn quốc về văn nghệ sẽ buồn biết bao nhiêu.? Thưa các bạn!!!

                                                                                   3/4/09

                                                                                   LÊ HUY MẬU

More...

NGƯỜI VỀ PHÍA NÚI BÊN KIA

By Lê Huy Mậu

 

NGƯỜI VỀ "PHÍA NÚI BÊN KIA"

                                                                                                   
Sáng sớm ngày 2/6/2008 tôi nhận được điện thoại báo tin : Anh XS nhập viện trở lại. Nặng lắm. Chắc khó qua khỏi. Tôi gọi điện báo tin này cho TĐT.Tiến bảo: Biết rồi! Lại tính gọi cho tổ chức tỉnh uỷ hỏi xem có chế độ gì không. Lại nghĩ: Phải trực tiếp gặp-! Thì cứ thông báo kip thời thế sau này khỏi bị trách! Không ngờ vậy lại được việc. Trưởng phòng cán bộ bảo tôi: Ông Sách có chế độ đấy: thăm ốm triệu rưỡi viếng đám tang năm triệu. Tôi thầm nói với mình: Tốt rồi! Tiền lúc nào cũng tốt huống nữa là tiền từ chính sách! Ngay buổi sáng đó tôi giục văn phòng Hội chuyển vào tài khoản con dâu ông ở HN 3tr. đồng ( một triệu rưỡi từ BTC tỉnh uỷ một triệu rưỡi từ quỹ Hội).

  Mờ sáng hôm sau thì tôi nhận  tin nhà thơ XS đã qua đời tại bệnh viện Thanh Nhàn Hà Nội lúc 12h45 phút đêm qua (2/6)

                   *                

          Với nhà thơ XS tôi là người ít nhiều có quan hệ công tác . Số là tháng 12 năm 1985 khi tôi được mời tham dự hội nghị viết văn trẻ toàn quốc lần thứ III tại Hà Nội ông Lê Xuân Thuỷ bấy giờ là phó bí thư thường trực ĐKU kiêm trưởng ban TG ĐKU VT-CĐ giao cho tôi tiện thể mang công văn của ĐKU ra gặp HNV nhờ HNV Việt nam giới thiệu cho một nhà văn về làm chủ tịch Hội. Tôi có đến đưa quà và công văn được tiếp đón vui vẻ và được hứa sẽ quan tâm. Biết được tin ĐK VT-CĐ đang cần người về làm chủ tịch Hội. Nhiều nhà văn cũng mách tôi gặp người này người kia... Nhà văn Nguyễn Đức Thọ và nhà thơ Vũ Xuân Hương là dại biểu của tỉnh Đồng Nai  cùng đi dự viết văn trẻ với tôi khuyên tôi về Đồng Nai xin nhà thơ XS về làm chủ tịch Hội.

          Sau hội nghị viết văn trẻ toàn quốc tôi đề xuất việc xin nhà thơ XS về làm  CT Hội và dược ĐKU đồng ý. Anh Hưng Nam- phó ban thường trực BTG ĐKU giao tôi lên Đồng Nai gặp nhà thơ XS. Nghe tôi nói ý định về việc thành lập Hội ở VT-CĐ ông hào hứng lắm. Nhưng ông cũng nói trước vì lý do này này... có thể gặp những khó khăn này này... và dặn đi dặn lại tôi là phải thế này thế này... Tôi hăm hở làm cầu nối làm đại sứ đi về như con thoi giữa VT và ĐN cho cái công việc "đại sự" là thành lập Hội. Thông thường Hội VN địa phương chỉ  đại hội hết nhiệm kỳ thôi đã vui đã nhộn nhip rồi huống đây lại là việc thành lập Hội. Cỏ cả  một pho chuyện bi hài về ngày đó nhưng thôi bây giờ chưa phải lúc nói về chuyện đó.

          Đặc khu VT- CĐ bấy giờ tuy nhỏ bé ít dân nhưng lại là một "Hợp- Chủng -Quốc".- Là miền đất rất lý tưởng với các trí thức văn nghệ sĩ nước nhà phiêu dạt. Mọi thủ tục đón rước nhà thơ XS về VT diễn ra suôn sẻ. Nhưng không lâu sau đó tình hình bỗng trở nên phức tạp. Theo sáng kiến của ai đó ĐK VT- CĐ sẽ sát nhập với ba huyện của tỉnh ĐN để thành tỉnh BR- VT. Nhiều cán bộ của tỉnh ĐN được điều động tăng cường cho ĐK để chuẩn bị thành lập tỉnh mới. Nhiều vị trong số đó không mặn mà với nhà thơ XS. Và thế là tôi thành ra kẻ vô tích sự. Và thế là tôi bị cật vấn tra hỏi như là kẻ có vấn đề. Có vị còn nổi nóng: "Thế cậu không biết XS là "NHÂN VĂN GIAI PHẨM" à!" Tôi từ tốn: "Thưa chú anh XS có sai lầm khuyết điểm gì thì cháu không biết nhưng NVGP thì cháu dám đảm bảo là không! Biết tin này XS buồn lắm. Những chuyện như thế ông cũng đã gặp ỏ ĐN rồi. Thì ra số ông chạy trời không khỏi "bóng" ĐN. Nguyên một năm trước đây ông cũng được mời về ĐN để làm phó giám đốc NXB ĐN trước đó ông đang là Phó giám đốc NXB HN. Việc tai sao ông xa HN để vào ĐN bước thiên di này của ông là đúng hay sai  thì chỉ có ông mới có nghiệm. Tuy nhiên rất lâu sau ngày xa ĐN ông vẫn rất vị nể quý mến nhà văn Lý Văn Sâm và nhà văn Hoàng Văn Bổn... Chính trong những ngày đi ở dở dang giữa ĐN và VT nhà văn LVS đã có nhưng tác động tích cực tới ông bí thư ĐKU Lê Quang Thành. Và nhờ có ông Thành việc của ông mới thuận chèo mát mái được. Cho nên   sau này khi ông Thành đã nghỉ hưu có vài lần ông rủ tôi đến thăm chơi điều mà ông ít khi làm với người khác.

          Tính ra từ ngày về VT (1986) đến ngày ông ngã bệnh trở về HN với con cái (2008) là hai hai năm. trừ đi một năm cuối ông có hơi xuống sắc xuống sức còn thì ông khoẻ mạnh. Ngày nào ông cũng lai rai vài xéc bóng bàn đều đặn ngày một hai chai bia và gần như tháng nào ông cũng túc tắc được vài cái tạp bút tiểu phẩm trên VT CN kiếm tiền bia. Thoat nhìn như thế với tuổi hưu là nhàn là thảnh thơi. Nhưng với anh em quen biết  thì biết ông cũng chẳng được thảnh thơi. Có điều ông kin đáo lúc nào cũng u ẩn như một ngôi mộ cổ...

          Cũng phải nói thật   tôi tuy là người luôn có mặt bên  ông trong suốt hơn hai mươi năm ông sống ở VT nhưng tôi chưa bao giờ là thuộc cấp của ông. Càng không phải là nhân vật có chân trong bộ tham mưu của ông. Có lúc ông còn dè chừng tôi một phần vì vị trí công tác của tôi một phần vì không hiểu sao tôi luôn giữ một khoảng xa với ông. Theo tôi ông có cái cốt cách khí khái của một ông đồ nho có một chút phóng khoáng trong sinh hoạt cũng như trong quan hệ của anh trí thức văn nghệ sĩ nhưng ở ông  cái đặc trưng phong cách truyền thống  Thanh Hoá là khá rõ. Nhiều lúc tôi không hiểu nổi sao một người nổi tiếng như ông lại có thể chấp nhặt nhưng chuyện nho nhỏ rất dễ bỏ qua. Chuyện của ông dù loanh quanh thế nào rồi cũng vòng về chuyện thế sự. Cũng chẳng có gì là khó lý giải về những "diễn biến tư tưởng" của những nhà văn thế hệ ông. Các ông là lớp thanh niên học sinh vừa trưởng thành đã gặp ngay luồng giá mới. - Luồng gió của cuộc CM tháng Tám long trời lở đất. Ý nghĩa tích cực của cuộc CMT8 đã hằn sâu trong tiềm thức các ông cho nên không thể nói là những tác phẩm của các ông trong giai đoạn đó là chỉ thuần tuý sáng tác theo yêu cầu nhiệm vụ. Mặc dầu về sau này các ông không muốn nhận mình là cán bộ văn nghệ của Đảng nhưng gần như toàn bộ tác phẩm của các ông là những sáng tác theo sự phân công theo yêu cầu nhiệm vụ cách mạng. Chỉ mãi sau này các ông mới có một số tác phẩm viết tự do hơn nhiều trăn trở hơn. Cuối đời gần như ông nào cũng day trở khôn nguôi về thế sự. Chỉ có cái bọn trẻ lếu láo chẳng quan tâm gì. Gặp nhau là lôi nhau vào quán nhậu mút mùa!

          XS thuộc dạng viết nhiều nhưng văn ông bị choãi ra khi là tiểu thuyết truyện ngắn; khi là thơ; khi là chuyện thiếu nhi... Nhắc đến ông có người nhắc đến "Đội du kích thiếu niên Đình Bảng"; có ngưởi nhớ ông bởi phần lời bài hát "Đường chúng ta đi"; Bạn bè văn nghệ lại nhớ ông bởi "Chân dung nhà văn". Tôi là một trong số ít người lần đầu gặp ông mà không khoe mình đã đọc "Đội DKTNĐB" của ông. Khi tôi lần đầu được đọc cuốn sách thì nó đă đươc tái bản cả chục lần rồi.  Trong các tác phẩm về văn xuôi của  ông tôi thích cái "Phía núi bên kia" hơn cả. Hình như tôi có nói ý này với ông. Ông chỉ im lặng. Cái im lặng của XS có nhiều ngụ ý. Có thể là ông không chấp. Cũng có thể là rằng ông biết thừa cả nhưng...

 Trong ba cái "đinh" mà XS ghim được vào lòng người đọc có vẻ như ông khoái cái "Chân dung nhà văn" hơn cả. Nhiều nhà văn tài năng trẻ không biết là họ thật lòng đến cỡ nào nhưng họ khen cái "Chân dung nhà văn" của ông nức nở. Tôi không chê nhưng tôi nghĩ khi chân dung nhà văn đang xuất bản lẻ tẻ bằng miệng nó giúp vui trong làng văn được thật nhiều. Không chỉ có tiếng cười mà có cả  sự chát chua của thời thế có sự được mất của kiếp người...Cái thời đó nói được khéo như XS về mấy ông "KẸ" trong làng văn nghệ như thế cũng là kinh rồi.. Nhưng đem khen cái tác phẩm đó lại khen quá lên nữa thì là làm nghèo làm nhẹ nhõm XS đi chứ không à(!) Nhà văn TDT bảo tôi: Văn chương nó kỳ lạ vậy đấy cái mà XS lưu lại cuối cùng lại là cái bên lề của  văn chương mà thôi!

         

          Có nhiều câu chuyện về các nhà văn ở số 4 Lý Nam Đế thời XS làm biên tập thơ ở đó hay lắm chúng tôi xui ông viết lại ông ậm ừ mãi nhưng rồi hình như ông cũng vừa kịp hoàn thành bản thảo trước khi  lâm trọng bệnh. Chẳng biết rồi số phận cuốn sách cuối cùng của XS sẽ ra sao?

                                                *

           Ngày 4/6/2008 Tôi và nhà văn TDT được  lãnh đạo tỉnh cho phép bay ra Hà Nội lo lễ tang nhà thơ XS. Sáng ngày 5/6   tai trụ sở HNV VN nhà văn Nguyễn Tri Huân nhà văn Đào Thắng nhà thơ Nguyễn Hoa đại diện HNV VN;  nhà lý luận phê bình Ngô Vĩnh Bình đại diện Tạp chí Văn Nghệ Quân Đội; tôi và nhà văn Trần Đức Tiến đại diện Hội Văn học- Nghệ thuật tỉnh BR-VT cùng hội ý với gia đình nhà thơ XS về việc tang lễ. Tôi và TĐT nhận lãnh sự uỷ thác của lãnh đạo tỉnh ra đây là để tham gia vào ban lễ tang cùng HNV VN và gia đình nhưng khi trao đổi với đại diện gia đình nhà thơ XS thì bất ngờ con gái nhà thơ XS cho biết: Bố cháu dặn khi bố cháu mất gia đình tự lo việc mai táng. Chúng cháu đã nhờ các bác các chú trong họ đứng ra thu xếp xong cả rồi. Nhà văn TĐT sốt sắng: Thế còn điếu văn của bố cháu ai viết ai đọc? Có cần các chú giúp không? Con trai nhà thơ lại lễ phép: Dạ điếu văn của bố cháu do chú họ cháu viết. Chú họ cháu là đại tá quân đội đã nghỉ hưu. Việc này để chúng cháu về trao đổi lại với các bác các chú trong họ đã!

           Lúc đi tôi và TĐT đã định sẽ thương nghị với nhà thơ Hữu Thỉnh - chủ tịch HNV VN đọc điếu văn cho nhà thơ XS cho sang. Nhà văn Nguyễn Trí Huân bảo: Chủ tịch Hữu Thỉnh chỉ đọc điếu văn những nhà văn được giải thưởng HCM thôi. Nhà thơ LHM là chủ tịch Hội địa phương nơi nhà thơ XS nghỉ hưu đọc điếu văn là đúng rồi. Tôi hơi run. Giũa thủ đô Hà Nội nơi có mặt đông đủ các nhà văn nhà thơ lớn của đất nước anh linh nhà thơ XS biết có vui không khi đọc điếu văn trước linh cữu ông lại chỉ là một nhà thơ loại cà- là- mèng...như LHM.  May sao điều đó đã không xảy ra. Đọc điếu văn cho nhà thơ XS hôm đó là một vị đại tá họ Ngô (hình như từng là cán bộ Tuyên huấn trong quân đội). Nhà thơ Hữu Thỉnh bảo tôi: Hội nhà văn Việt Nam và Hội Văn học- Nghệ thuật BR-VT sẵn sàng đứng ra lo lễ tang cho nhà thơ XS đàng hoàng. Ngoài trách nhiệm của Hội anh em mình còn có tình cảm riêng với anh XS. Tôi tin điều đó. Nhà thơ Hữu Thỉnh là một người có tiếng chu đáo đến đầu đến đũa nhất HNV trong việc thăm hỏi động viên cũng  như lo ma chay phúng viếng các nhà văn hội viên. Đối với XS mỗi lần có dịp vào VT HT luôn nhớ có quà cho XS. Hôm lễ tang nhà thơ ông bảo cùng lúc ông có ba việc không thể quên việc nào: Đó là khai mạc  lễ phát động đợt sáng tác về đề tài "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM" hai là lễ tang nhà thơ XS ba là giỗ đầu nhà văn Kim Lân. Phải có mặt đầy đủ hết không thể vắng mặt được ở chỗ nào cả Ông Mậu ông Tiến ạ!". Mà đúng như thế thật!

          Trong khuôn viên nhà tang lễ bệnh viện Thanh Nhàn tôi thấy một dãy dài những vòng hoa viếng nhà thơ XS. Những vòng hoa đến từ BR- VT Đồng Nai Thành phố HCM Thanh Hoá Thừa Thiên Huế... Có vòng hoa khiến tôi băn khoăn tư hỏi không biết quan hệ giữa nhà thơ XS và "khoa dệt may trường đai học bách khoa là như thế nào có khi cả lúc đang sống ông cũng không hề biết có cái khoa như thế cũng nên. Trong buổi lễ tang giản dị và có phần âu sầu này cái vòng hoa - có lẽ là cũa những thanh niên sinh viên mến mộ nhà thơ- gửi viếng chợt ánh lên lấp lánh một tia vui. Tôi nhìn vào tấm hình đặt trước linh cữu ông   trông ông vẫn hiền từ như xưa nhưng  thoáng có nét gì đó xa xót thay vì cái vẻ lúc nào cũng như sắp bật cười trước một điều gì đó vừa chợt nghĩ ra. Bên  canh linh cữu ông   là bài chân dung tự hoạ của ộng đã được phóng to mà mỗi lời trong đó "là một vận vào như không":

...Mặt trời ảm đạm quê hương cũ

Ở cuối cung đường rách tả tơi!

          Thật buồn   trong buổi lễ tang đông đúc tôi chẳng biết ai lại ai.  TĐT chợt nháy mắt với tôi: Có thấy cô ngồi cái ghế đá trước mặt không? Bồ XS đấy! Tôi ngớ ra. Thật thế à? Tiến bảo: Ông đ. biết.! Tôi như lại thấy ánh thêm một tia vui nữa!

           Có điều này nữa nhưng tôi không dám chắc lắm khi ngồi trên xe của nhà xuất bản Kim Đồng trở về có ai đó bảo có mấy cụ "Du kích thiếu niên Đình Bảng" từ Bắc Ninh chống gậy đi viếng tác giả XS. Nếu đúng như vậy thí đây là một trường hợp hy hữu của văn chương VN .

          Trên tàu cánh ngầm về Vũng tàu TDT nhắc: Tối nay khai mạc bóng đá Euro.  Bất giác tôi chợt nghĩ: tiếc thật chỉ nán lại chừng tháng nữa thôi là XS "thu hoạch" thêm được một mùa Euro nữa! XS đau quá!...Lại mất đúng trước ngày khai mạc Euro thế có đau không chứ!

                                                                                                                                 
16/7/2008


More...

NGUYỄN TRỌNG TẠO- NGƯỜI TỰ SẮM VAI MÌNH

By Lê Huy Mậu

Đồi MonmacNguyễn Trọng Tạo thuộc lớp nhà thơ tiêu biểu thời kỳ chống Mỹ. Nếu phải phát biểu ngắn gọn về thơ của lớp nhà thơ này thì: Thơ Hữu Thỉnh là thơ lấp lánh. Thơ Phạm Tiến Duật là thơ thông minh. Thơ Nguyễn Đức Mậu là thơ đậm đà. Thơ Nguyễn Duy là thơ thuần Việt. Thơ Bằng Việt là thơ trí tuệ. Thơ Vũ Quần Phương là thơ sang trọng. Thơ Nguyễn Trọng Tạo là thơ tài hoa. Thơ tài hoa là thứ thơ khiến người ta có cảm tưởng như đó không phải là kết quả logic của tư duy mà là sự thăng hoa của ngôn từ.

            Đã và sẽ còn có nhiều công trình nghiên cứu nghiêm túc về họ. Tôi chỉ “Kính nhi viễn chi” cứ bạo miệng nhận xét vắn tắt thế. Đúng hay là sai ý kiến của tôi cũng không mấy quan trọng. 

More...

LANG THANG CÙNG NGUYỄN ĐÚC THIỆN

By Lê Huy Mậu

                          LANG THANG CÙNG NGUYỄN ĐỨC THIỆN

 

Cuộc thi truyện ngắn của tuần báo Văn nghệ (Hội Nhà Văn VN) chấm giải A cho truyện ngắn "Phía sau gương mặt người" của Nguyễn Đức Thiện- Tây Ninh. Mặc dầu trước đó Nguyễn Đức Thiện cũng đã được trao giải 3 cuộc thi truyện ngắn của Tạp chí Văn nghệ Quân đội nhưng phải đến cú giật giải nguyên này Nguyễn Đức Thiện mới hăm hở làm đơn vào HNV. Để có đủ hai đầu sách theo quy định Nguyễn Đức Thiện xuất bản gần như cùng một lúc hai đầu sách- một- tập truyện ngắn "Phía sau gương mặt người" và hai- tiểu thuyết "Những người đàn ông và những người đàn bà". Với một thành tích sáng tác sáng sủa như vậy năm 2002 Nguyễn Đức Thiện đinh ninh mình sẽ có tên trong danh sách hội viên mới của HNV. Vậy mà trượt. Mới hay viết nhiều giải cao cũng chưa phải là đương nhiên thành hội viên HNV !

    Nếu tôi nhớ không nhầm thì cũng chính sau cú trượt hội viên năm ấy đã thôi thúc Nguyễn Đức Thiện lao vào viết. Sau tiểu thuyết "Những người đàn ông và những người đàn bà" năm 2003 Nguyễn Đức Thiện lại in tiếp một tập truyện ngắn và một tiểu thuyết viết cho thiếu nhi. Cũng chính năm đó Nguyễn Đức Thiện lại giật giải nhì về bài bút ký "Tà- Bình" trong cuộc thi bút ký của tuần báo Văn Nghệ. Tuy nhận giải thưởng vào lúc mái tóc đã bạc trắng nhưng Nguyễn Đức Thiện không phải là một hiện tượng văn học mới nổi kiểu Mạc Can. Tốt nghiệp đại học báo chí khoá I (1969- 1973) vào chiến trường với tư cách là phóng viên mặt trận sau giải phóng Nguyễn Đức Thiện xuất ngũ về làm báo ở Khu gang thép Thái Nguyên. Nguyễn Đức Thiện đã có truyện ngắn in rải rác các báo cùng thời với  những Chu Hồng Hải Nguyễn Mạnh Tuấn Thao Trường Trịnh Thanh Sơn… Năm 1977 Nguyễn Đức Thiện có truyện ngắn đầu  tay in báo Văn Nghệ. Hồi đó in được một truyện ngắn trên tờ báo này là điều mà nhiều người viết thòm thèm.

          Nếu ai có lỡ hỏi Thiện về quê quán Thiện thường hề hề : “ Khó trả lời quá nhỉ! Tôi: quê bố Thanh Hoá quê mẹ Hưng yên đẻ ra ở Bắc Giang còn nhỏ ở Thái Nguyên lớn lên đi khắp cùng thiên hạ. Quê bố mới về có  một lần nhân chuyến đi viết bài khi còn là phóng viên buổi phát thanh quân đội nhân dân. Quê mẹ mới đi qua cái cổng làng Cao Xá (Huyện Phủ Cừ Hưng Yên). Đến Bắc Giang nhiều lần mà không biết nơi chôn núm nhau của mình ở đâu. Thái Nguyên ở lâu nhất thì cứ coi như quê Thái Nguyên đi”. Hình như Thiện nói vậy mà không phải vậy! Tính ra từ nhỏ đến lúc đi đại học Thiện cũng chỉ ở Thái Nguyên có 14 năm. Thêm 8 năm sau này về làm báo ở Khu gang thép Thái Nguyên nữa thành ra là 22 năm. Còn với Tây Ninh Thiện cũng gần tròn 22 năm sống và làm việc ở đây. Nghe Thiện nói khi nào về hưu Thiện mới rời Tây Ninh để làm một chuyến viễn du khắp đất nước này. “Mình không có quê theo nghĩa đen nhưng quê với nghĩa tạo dựng sự nghiệp thì đó là Tây Ninh”. 7 tập truyện ngắn 7 cuốn tiểu thuyết 1 tập thơ đều được Nguyễn Đức Thiện hoàn thành ở Tây Ninh hai phần ba số trang sách của Nguyễn Đức Thiện là viết về con người và cuộc sống muôn màu muôn vẻ của Tây Ninh. Và tất cả những tác phẩm ấy đều được hoàn thành trong vòng hơn năm năm trở lại đây đủ thấy sức viết của Nguyễn Đức Thiện cũng vào loại sung mãn… Khi tôi viết bài này Nguyễn Đức Thiện còn khoe: năm 2007 này nhất định sẽ viết xong một cuốn tiểu thuyết nữa.

      Truyện ngắn bút ký của Nguyễn Đức Thiện luôn nóng hổi hiện thực đời sống và hừng hực không khí sản xuất và chiến đấu. Nguyễn Đức Thiện viết nhanh. Vào truyện là băm bổ miệt mài xong mới thôi. Xong là nhậu. Số phận những tác phẩm của Nguyễn Đức Thiện như thế nào hãy để thời gian phán xét. Bạn bè thân thiết cũng có người bảo văn Nguyễn Đức Thiện thời sự. Tôi nghĩ rằng không phải cái thời sự nào cũng nhất thời. Vả lại trên con đường văn chương muôn nẻo nó là thứ làm đầy nhau là bên cạnh nhau chứ không chồng lên nhau. Nhiều khi thân nhau khích nhau thế nhưng trong lòng họ vẫn nể nhau khâm phục nhau. Cái tích cực mà cũng là cái hạn chế trong tác phẩm của Nguyễn Đức Thiện chính là sự rạch ròi trong cảm thức về nhân vật. Ở Nguyễn Đức Thiện cái đúng cái sai cái tốt cái xấu nó có ranh giới tách biệt nhau. Có thể trong cử chỉ trong lời nói của các nhân vật trong truyện  Nguyễn Đức Thiện cũng chứa đựng sự giả dối nguỵ tạo  nhưng bản chất con người đó thì cứ lồ lộ ra trước mắt người đọc. Nó phân minh rạch ròi ngay trong chính thái độ yêu ghét của tác giả. Chọn con đường trực tiếp trực diện biểu đạt những quan niệm những cảm xúc hay thái độ nhân văn trước các vấn đề đặt ra của thực tại cuộc sống Nguyễn Đức Thiện  tin ở khả năng quan sát sắc bén và tư duy logic được rèn luyện trong quá trình làm báo của mình. Đó vừa là  thế mạnh nhưng đồng thời đó cũng có thể được coi  như một thách thức mà nhà văn cần phải vượt qua. Hiện thực sinh động là cơ sở để nhà văn khái quát nên các điển hình để đẩy đến các ý tưởng sáng tạo. Nhưng không phải lúc nào cái điển hình nguyên mẫu cũng có sẵn.  Ở chỗ này không phải lúc nào Nguyên Đức Thiện cũng gặp may có được những điển hình nguyên mẫu kiểu Tà Bình kiểu cô Tư ông Năm trong “Phía sau gương mặt người”….  Đọc Nguyên Đức Thiện kể cả tiểu thuyết tôi cứ có cảm giác như Nguyễn Đức Thiện  đang kể một chuyện đời đâu đó…

      Tôi gặp Nguyễn Đức Thiện lần đầu là tại hội nghị văn học miền Đông Nam bộ khi cả hai  đang ngấp nghé trước cửa Hội nhà văn. Đã ở độ tuổi U60 nhưng tính nết vẫn y như thằng lính chiến năm xưa. Nguyễn Đức Thiện ăn mặc tuềnh toàng tóc dài  và xù rối như Rô-Bin-Xơn. Y không chải lược mà chỉ vuốt tóc bằng tay. Dáng đi lúc nào cũng lệch về một phía. Ngoài cái nết sa đà rượu chè Nguyễn Đức Thiện còn để lộ nhiều nhiều “nhược điểm” khác.  Bất cứ đâu bất cứ trong hoàn cảnh nào y cũng có thể “sai” có thể phạm “khuyết điểm”. Nhớ ngày tôi Hoàng Đình Quang và y về Thái Nguyên Hoàng Đình Quang không ít lần nhắc nhở y vậy mà rồi y vẫn “sai” cáu tiết Hoàng Đình Quang tuyên bố ông mà cứ “sai” lần sau không cho đi theo nữa. Nguyễn Đức Thiện không giận ai đã đành mà cũng không ai giận được Nguyễn Đức Thiện. Cái "sai" của Nguyễn Đức Thiện là cái "sai" rất dễ thương rất nghệ sĩ. Nhờ những cái "sai" đó mà mỗi khi có bầu bán tại chi hội nhà văn miền Đông Nam bộ bao giờ y cũng trúng với số phiếu cao nhất. Nhưng cuộc đời không phải là sự tập hợp các nhà văn nên gần như cả cuộc đời y luôn sấc bấc sang bang. Từ ngày quen biết Nguyễn Đức Thiện tôi tốn kém thêm bao nhiêu là tiền nhắn tin tiền điện thoại di động. Mỗi lần được tin y lại gặp cái “sai” gì đó trên Tây Ninh   bạn bè lại nhắn tin cho biết lại phải mất ít ra là vài cú tin nhắn qua lại với y. Nhà văn Trần Đức Tiến nói đùa rằng: Nguyễn Đức Thiện ở Tây Ninh không có ai kèm cặp không ai "dạy dỗ" cho nên đâm hay “sai”. Cái “ sai” của Nguyễn Đức Thiện nhiều khi cũng làm bạn bè giật mình nhưng với y cái chân sự thật bao giờ cũng được tôn trọng và có khi vì bảo vệ sự thật mà y bị “ sai”. Ví như truyện ngắn: Phía sau gương mặt người của y. Chuyện trong truyện ngắn ấy là sự thật của một kỳ Đại hội Đảng của một tỉnh. Toàn những chuyện tưởng như không thể có với những cán bộ lãnh đạo Đảng. Thế mà có và được Nguyễn Đức Thiện “tương” trên giấy trắng mực đen. Tỉnh ấy đã giao cho người có chức trách đọc để báo cáo xem Nguyễn Đức Thiện viết gì. Nhà Thơ Hữu Thỉnh nhiều lần kể lại chuyện khi trao giải cho Nguyễn Đức Thiện nguyên phó Thủ tướng Nguyễn Khánh  lúc đó còn đương chức gặp nhà thơ Hữu Thỉnh và bảo: “Đại hội Đảng toàn quốc sắp họp các ông cho in cái truyện Phía sau gương mặt người đã là gan rồi lại chọn truyện đó mà trao giải nữa lại càng gan”. Cảm ơn sự đổi mới cách nhìn văn chương của Đảng nếu không thế nào Nguyễn Đức Thiện cũng gặp “nạn”  với cái truyện “ sai” vì “ nói thật” ấy.

           Nhà văn- cũng không phải là hoàn toàn thế- nhưng nhìn chung là sống sơ hở không khôn ngoan đã đành mà nhiều khi còn khẩu năng chiêu hoạ lắm kẻ ghét. Rồi lười rồi bẩn rồi thiếu trách nhiệm với vợ con rồi không biết tổ chức cuộc sống gia đình rồi coi thường tiền bạc rồi nghèo mà sĩ vv… Bệnh là bệnh chung ít nhiều anh nào cũng mắc nhưng Nguyễn Đức Thiện là tương đối điển hình cho cả giới…

       Tôi chưa tới thăm “chòi gió” “chòi muỗi” của nhà văn Nguyễn Đức Thiện ở Tây Ninh khi Nguyễn Đức Thiện  một lần nữa  lại chia tay vợ nhưng nghe nhà văn Hoàng Đình Quang kể lại thì cũng “thảm” lắm. Hai ông bạn cùng Thái Nguyên với nhau buổi chiều kéo nhau ra cái quán cóc- ổi nào đó đánh chén một chầu rồi ôm nhau về “chòi gió” của Nguyễn Đức Thiện ngủ. Hoàng Đình Quang cứ tưởng nó thơ mộng nó đồng nội mát mẻ giống quê mình nào ngờ nó nóng nó muỗi không tài nào yên thân mà ngủ được thế là lại phải lộn vào phố không tìm mua được  mùng    phải mua chiếc chiếu đắp trùm mặt. Khốn khổ Hoàng Đình Quang vừa to vừa dài như Từ Hải phải hai ba chiếc chiếu mới có thể che hết được cái cơ thể đồ sộ của hắn. Thế là không ngủ được thế là nhớ đời. Khi kể cho tôi nghe những chuyện  này Hoàng Đình Quang không có ý chê trách gì chỉ kể để biết thôi. Chỉ có tôi tôi thoáng chút bồi hồi thương Thiện.  Tôi vẫn nghĩ rằng với tài năng nhiều mặt của mình không phải Thiện không thể sướng nhưng Thiện không hợp với sướng. Ngày tôi và Quang và Thiện cùng được bố trí ngủ tại nhà khách chính phủ số 8 Chu Văn An- Hà nội trong dịp đại hội nhà văn lần thứ bảy đêm vào khuya hai nhà văn “vĩ đại” của tôi sau buổi chiều bia rượu đã ngủ say. Hai cái máy xay xát cùng lúc nổ máy khiến tôi thức giấc. Không thể tưởng tượng được trước mắt tôi là hai tác giả văn xuôi có “số má” của nền văn học Việt nam đương đại mà là hai cái thằng người nhễ nhãi rượu và chỉ có thể kinh ngạc trước sự phì nộn   khiến tôi vốn cũng chẳng phải thon thả gì phải kính nể phải lấy làm tự ti.  Nếu tôi là nhà văn nếu tôi giàu óc tưởng tượng hẳn là tôi có thể khẳng định được một cách dễ dàng rằng cứ suy từ hai chiếc quần xà- lỏn mà các hắn đang mặc dứt khoát đây không phải là hai tên quý tộc hai tên công tử… còn gọi các hắn là gì thì tôi không dám. Tôi tự an ủi chính tôi rằng   xin đừng nhìn nhà văn vào cái lúc họ mặc quần xà- lỏn thế này nó  kém yêu họ đi. Đành thì con người ta khi đóng comple thắt cravat là lúc người ta mặc cho người mặc để “diễn”. Mà cũng có lúc Nguyễn Đức Thiện phải “ diễn” thật. Anh vốn là biên tập viên của Đài truyền hình Tây Ninh. Anh lại nhận một chương trình gai góc của đài này. Ở đâu điện yếu ở đâu dân thiếu vốn ở đâu tranh chấp quyền lợi giữa dân và nhà nước… là dân kêu đến ông “ tiếng nói cử tri”- biệt danh mà dân Tây Ninh gọi Nguyễn đức Thiện. Thế là Nguyễn Đức Thiện lên đường. Vài ngày sau chuyến đi Nguyễn Đức Thiện cũng chải chuốt đàng hoàng thắt cravat đàng hoàng ngồi trên màn hình nói những lời “ vì dân” vì thế mà được dân Tây Ninh tin và mến. Có lúc Nguyễn Đức Thiện giao việc cho người khác làm người dân lại nhao lên bảo nhau: chắc là ổng nghỉ rồi! Chắc là ổng nói mạnh quá người ta cấm rồi! Hay là ổng ngán bị…phê bình “chắc là” lắm. Nhưng nếu ai có coi chương trình mà Nguyễn Đức Thiện làm dù có thêm cái cravat vẫn cứ thấy Thiện giản dị.  Thường thì các nhà văn không muốn “diễn’ nên  ăn mặc tuềnh toàng điều đó là dễ hiểu. Nhưng quần xà- lỏn thì đúng là mặc cho chính mình quyết không phải để “diễn’ với ai và nói chung một chiếc quần xà- lỏn mặc coi được cũng không đến nỗi tốn kém quá… Chỉ có thể rút ra một kết luận rằng   nhiều khi chính họ  cũng  cẩu thả với họ phụ bạc với cơ thể họ. Đồng ý là trong rất nhiều trường hợp cái thể xác và cái tâm hồn của họ là không  tương thích với nhau. Đành thì thịt xương của nhà văn nó kém xa thịt xương của phu hồ của xích lô ba gác…Nhưng dẫu sao thì cũng phải quý trọng nó chứ.! Ông anh tôi ở quê  cứ khen mãi cái ông nhà văn Nguyễn Đức Thiện giản dị ! Số là khi tôi chở ông anh đi dạo biển ghé qua nhà sáng tác Vũng tàu Nguyễn Đức Thiện đang dự  trại viết ở đấy tôi đưa ông anh cùng vào phòng nghỉ của Nguyễn Đức Thiện.  Khi anh em tôi vào Thiện đang cởi trần khoe cái bụng Di- Lặc trước cái Laptop. Trông thì thấy đúng là Nguyễn Đức Thiện giản dị thật quá giản dị là đằng khác!

    

  Tôi không hiểu gì nhiều về đời riêng Nguyễn Đức Thiện nhưng tôi luôn linh cảm rằng cuộc đời của y cũng ba đào chìm nổi hết ra bắc lại vào nam lang bạt kỳ hồ từng nếm đủ mọi ngọt lạt của cuộc đời của tình người. Chọn đặt tên cho tập thơ rút ruột của mình là “LANG THANG” với câu đề từ thật thê thảm: Ta xé thân ta thành từng mảnh/ Ném vào đời/ Cho trọn cuộc lang thang.! Trịnh Thanh Sơn- một người bạn rất thân thiết của Nguyễn Đức Thiện từ hồi còn ở khu gang thép Thái Nguyên đánh giá: “thơ Nguyễn Đức Thiện là thơ của một cuộc đời từng trải ngụp lặn nhiều lần qua nhiều bến đục bến trong để cuối cùng trở thành người đốn ngộ. Những gì anh “Ngộ” ra chẳng phải ai cũng “Ngộ” được bởi một lẽ giản đơn là không phải ai cũng được tôi rèn qua bùn và máu. Bùn máu và cả nước mắt nữa là thức ăn muôn đời của thi nhân”.

   Người lang thang luôn khắc khoải một sự trở về. Nhưng về đâu Thiện ơi? Về lại bến cũ sông xưa hay về lại thuở thiếu thời sum vầy bè bạn? Làm sao có thể tắm hai lần trên một dòng sông ! Bởi vậy khát vọng mãi cũng chỉ là khát vọng.

    Không tìm được một bến đậu bình yên giữa cuộc đời Nguyễn Đức Thiện lại lao vào viết. Những cuốn sách những truyện ngắn những bài thơ những bài bút ký được hoài thai từ những đêm lang thang giữa cái thị xã biên giới xa xôi ấy lần lượt ra đời. Sau tất cả những gì đã trải chỉ có viết mới giúp Thiện giữ được sự thăng bằng và giải phóng y khỏi những hệ luỵ của đời thường. Và Thiện lại băm bổ viết…/.

                                                                                

                                                          Vũng Tàu 18/7/07

                                                                    LÊ HUY MẬU

a

                   

More...

Khúc hát của người xa xứ

By Lê Huy Mậu

KHÚC HÁT SÔNG QUÊ -
Khúc hát của người xa xứ

ĐINH THÌN

Hồi ức về tuổi thơ về quê hương rất nhiều người nghĩ đến dòng sông. Cảm xúc ấy hình ảnh ấy đã được nhiều thi sĩ nhạc sĩ khai thác và không bao giờ cạn. “Khúc hát sông quê” (thơ: Lê Huy Mậu nhạc Nguyễn Trọng Tạo) là một bài hát như vậy. Nhân dịp đầu xuân chúng tôi đã tìm gặp nhà thơ Lê Huy Mậu để cùng trò chuyện về dòng sông tuổi thơ...

More...