Hoàng Đình Quang

By Lê Huy Mậu

                  Từ trước khi tôi găp HDQ mặc dù tôi đã đọc một vài truyện ngắn của y tôi vẫn không có được một ý niệm rõ rệt nào về con người này. Một lần Ông Tô Đức Chiêu bảo : Tao ghi tên mày và thằng Tiến vào danh sách dự trại viết của HNV kỳ này để chúng mày đi lại với trại cho tiện còn viết được gì không là tùy tụi mày.! Tôi gặp HDQ lần đầu là tại trại sáng tác của HNV ở VT cách đây vài năm.     HDQ tuy to lớn kềnh càng râu tóc lởm chởm nhưng trông hắn hiền không ngầu như một vài nhà văn đồng dạng khác. Chỉ vài ly bia là y đã ông- tôi thân tình như đã quen nhau từ thuở nảo nào rồi. Tôi thích HDQ ở sự giao tiếp thẳng thắn. Y không có sự “giao tiếp nháp” thăm dò trước mà bộc lộ bản ngã của mình một cách hồn nhiên và ngay lần gặp mặt đầu tiên y đã tỏ thái độ thích hay không thích ai đó ra mặt ngay.  Ở các nhà văn qua những gì tôi tiếp xúc có thể rút ra một tổng kết đó là sự phân nhánh trong tập hợp diễn ra nhanh chóng hơn bất kỳ đâu.

       HDQ tặng tôi tập truyện ngắn của y  tồn kho từ năm 1995. Đọc tập truyện ngắn này tôi có nhận xét ban đầu rằng văn HDQ viết rất đắm đắm tới mức nhiều lúc tôi có cảm giác như không phải đang đọc mà đang thấy nó hiện ra ngay trước mặt .Có nhiều nhà văn viết đắm ví như Pautopsky trong “bình minh mưa”; như Mạc ngôn trong “báu vật của đời”; như Đỗ Chu trong “mùa cá bột”… Đọc văn nhiều lúc ta không những nhìn thấy nghe thấy mà còn ngửi thấy mùi vị mà cả không gian thời gian với ta đều xa lắc xa lơ…  HDQ giữ được mạch văn viết đắm như vậy qua nhiều truyện ngắn.      Tại đại hội nhà văn lần thư bảy HDQ tặng tôi cuốn tiểu thuyết “cánh đồng lưu lạc” vừa in xong. Tôi chỉ đỉnh đọc vài trang gọi là cho nó lịch sự khi được tặng bởi ngày ấy tôi theo HDQ và NDT về Thái Nguyên lúc nào cũng chìm trong rượu nhưng rồi bản thân cuốn thuyết ấy- chứ không phải là HDQ- đã cuốn hút tôi. Một thời mà các vùng quê trên đất bắc đều na ná nhau. Những thân phân con người trong môi trường xã hội được đúc bằng cái khuôn chung nhập cảng từ bên ngoài vào cứ nhoay nhoáy trong lòng người đọc. Tôi nhớ từng cục cứt giun từng chiếc vé tàu như con bài tam cúc…trong cuốn tiểu thuyết ấy! Tuy nhiên tôi không thích lối kết thúc có hậu đèm đẹp của HDQ. Đúng là cuộc đời có nhiều sự ngẫu nhiên có nhiều điều thần bí khó hiểu nhưng đem nó vào truyện ngắn tiểu thuyết để lái câu chuyện theo một ý tưởng của tác giả là làm cho tác phẩm nó bị khiên cưỡng mất tự nhiên đi. Tôi  gặp ở HDQ không dưới một lần như vậy. Tiểu thuyết “cánh đồng lưu lạc” đã được giải- mà giải là xứng đáng. Nhưng đọc hai bài giới thiệu về nó tôi ngứa ngáy muốn ý kiến lắm muốn viết cái gì đó buộc y phải phục rồi lười rồi cho qua… 
       Có ai đó nói với tôi rằng bạn văn nghệ lúc đầu người ta đến với nhau bằng tác phẩm còn sau đó người ta chơi với nhau là bằng người. Thực ra các nhà văn lớn hơn tác phẩm của họ hay nói cách khác nhà văn không hòa nhập hết vào tác phẩm. Nhiều lúc cái phần ý vị của nhà văn nó nằm ngoài văn chương. HDQ là một người  ý vị . Cách tiếp cận vấn đề của HDQ thường có những thiên kiến oái oăm và độc đáo. Y thường lật ngang lật ngửa một vấn đề ngỡ như đã thành nhận thức chung của nhiều người để bàn cãi để hài hước. Trong những cuộc vui khi không thể đọc truyên ngắn hoặc tiểu thuyết được y chuyển sang đọc thơ. Mà thơ y hay chẳng kém gì thơ của các nhà thơ. Tôi đùa rằng: nếu như không bị thành nhà văn y có thể trở thành một nhà thơ…
         Nhà văn lớn hay nhỏ là ở tác phẩm. Tôi ghen tỵ với HDQ về cái gáy của cuốn sách. Lâu lâu y lại ném vào mặt tôi một cuốn tiểu thuyết mấy trăm trang tức muốn chết. Những ngày ở trại viết thấy các nhà văn đánh máy rào rào bỗng nghĩ các hắn chữ đâu ra mà nhiều thế? Cũng chơi như nhau nhậu như nhau tào lao như nhau vậy mà thằng có sách ra thằng chẳng có gì cả. Đó là sự đau của nhà văn!
   
    Là người hay thù tạc với bạn bè bao nhiêu năm trời từ “công tiệc” tôi dần thụt lùi về “tư tiệc” tôi ngẫm ra rằng   có những cuộc nhậu ta không mất tiền mà vẫn lỗ trái lại có khi ta bỏ tiền ra chiêu đãi bạn bè mà vẫn lời. Có những lúc ta mất thì giờ cả ngày mà chẳng thu hoạch được gì cả trái lại có vài tiếng đồng hồ với một người thức giả ta thu hoạch được khá nhiều điều bổ ích. Tôi và HDQ thường thu hoạch lẫn nhau mỗi khi có dịp.
  
    Học là một động từ. HDQ là người chăm chỉ với động từ này. Tôi biết Y chưa mài đũng quần bốn năm đằng đẵng trên giảng đường nhưng y có cái hũ tri thức kha khá. Rồi ngoại ngữ. Rồi triết học… y tự trang bị cho mình một kiến thức đủ để tự tin trước trang viết.    Khiêm tốn mà nói tôi nể phục y ở cả nghị lực và tài năng. Tôi tự hào nhận y là bạn tôi!        

More...

Nói chuyên Nhà văn

By Lê Huy Mậu

 gửi anh Đát.

 

Tôi tuy ở xa cái ngôi đền thiêng là trụ sở HNV đến 2000 cây số nhưng thỉnh thoảng đọc trên báo nghe truyền khẩu những câu chuyện vỉa hè thấy cũng xót ruột lắm. Vốn là người thích vô sự nên chuyện gì cũng nghe xong rồi bỏ không để bụng bao giờ. Thay vì bực với những chuyện chưa vui như vậy tôi xin kể ra đây một vài tấm gương lao động nhà văn mà tôi hằng ngưỡng mộ.

 

    Tôi biết nhà văn Trần Đức Tiến trước khi anh chuyển công tác vào Vũng tàu. Trong số báo văn nghệ quân đội vào khoảng năm 1979 hoặc 1980 gì đó tôi có bài thơ in cùng số với truyện ngắn Trăng lạnh của TDT. Những năm tháng vất vả của thập kỷ 80 Nhà văn TDT vừa làm công chức vừa viết văn viết báo để kiếm sống. Sinh thời nhà thơ Hoàng Trung Thủy bảo tôi Trần Đức Tiến là một trong số rất ít nhà văn (thời đó)sống được bằng nghề viết. Ở TDT tôi học được một thái độ cầm bút cực kỳ nghiêm túc. Anh sẵn sàng bỏ qua mối lợi tiền triệu để cặm cụi viết tạp bút tiểu phẩm kiếm mấy chục ngàn một cái. Dù viết tạp bút tiểu phẩm truyện thiếu nhi truyện ngắn hay tiểu thuyểt từ vài trăm từ đến vài trăm trang TDT đã lao động trên trang viết của mình một cách tỷ mỷ đầy trách nhiệm trước người đọc.

     

    Để có được một tác phẩm tôi biết TDT đã rất khắt khe với bản thân. Anh sống gần như một người máy. Nhiều bạn bè văn nghệ than phiền rằng TDT kiêu ngạo lập dị…

Tôi biết kiêu ngạo thì có thể bởi anh là người thẳng thắn thực sự có tài nên cũng dễ có câu gì đó làm người khác khó chịu. Nhưng lập dị thì hơi bị oan. Người lập dị là người cố tỏ ra khác người còn TDT sống đúng như bản tính mình vốn có. Không điệu đàng làm phách làm dáng. Không có thì giờ cho các mối quan hệ vẹn toàn nên anh thường mang tiếng nhưng nhà văn suy cho cùng là ở trang viết. Và tôi có thể nói một cách nghiêm túc mà không sợ bị cho là nịnh rằng toàn bộ tác phẩm của TDT toát lên cái vẻ đẹp của sự toàn mỹ của văn chương. Tôi nhấn mạnh cái vẻ đẹp của văn chương không bao hàm cái sự hay không bao hàm tính tư tưởng…Tôi nhớ hình như đã có lần Thạch Quỳ cũng nhắc đến sự duy nhất của câu văn của bài văn. Để đạt được cái duy nhất của văn nhà văn phải lựa chọn. Quá trình lựa chọn có thể nhanh chậm tùy theo tài năng học vấn của từng người nhưng là quá trình bắt buộc tôi phục nhà văn TDT ở tính tối ưu của câu văn đoạn văn.

 

     Nhà văn theo tôi không cao siêu ở danh nghĩa mà nhà văn đáng trọng ở sức lao động sáng tạo. Đáng nể ở thiên chức cao cả của họ. Không nên đồng nhất giữa hội viên với nhà văn. Theo tôi nhà văn ngòai khả năng sáng tạo họ còn có một thiên chức cao cả trước xã hội trước cộng đồng. Ở nước ta phần thù lao cho tác phẩm văn học còn quá ít ỏi. Nhiều tác phẩm có ảnh hưởng to lớn trong đời sống tinh thần của xã hội nhưng tác giả của nó vẫn sống trong nghèo khổ. Không vì thế mà các nhà văn bỏ nghề bởi vì cái thiên chức cao cả mà họ đã lựa chọn giúp họ vượt qua tất cả để dấn thân.

    

    Tôi có ý định sẽ viết về một số bạn bè cầm bút quanh tôi mà tôi rất quý trọng như nhà văn Hoàng Đình Quang Nhà văn Khôi Vũ Nhà văn Nguyễn Đức Thiện Nhà thơ Ngô Minh Nhà thơ nhạc sĩ Nguyễn Trong Tạo…Xin các bạn và anh Nguyễn đức Đát vui lòng vì dài quá tôi để cái cảm nhận trên weblogs của tôi cho tiện. Cám ơn!

More...

NGƯỜI VÀ CÂY

By Lê Huy Mậu

Người là cây
Cây không bén đất
Câybiết đứng biết đi
Cây biết cười biết khóc
Người giống cây
Cũng nở hoa kết hạt
Cũng sinh thành héo úa tàn phai… 


Cây- con người ơi!
Dẫu biết chẳng có gì mới mẻ
Ngày mỗi ngày
Cây bật mầm- những đứa trẻ
Ngày mỗi ngày
Những chiếc xe tang lầm lũi chở người đi
Người sau kề người trước
Ngay lối thẳng hàng
Dưới trời xanh thăm thẳm 


Ta thương cây như thể thương người
Dầm mưa dãi nắng
Gió trở.
Mùa lá rụng
Đất bạc màu rễ tần tảo nuôi hoa
Bão tố mưa sa
Cháy rừng sụt lở
Một đốm tro tàn cũng thành cuộc chiến tranh


Ta thương cây có nghĩa có tình
Lá lành đùm lá rách
Trước bão giông biết hợp thành rừng
Một cây đổ nghìn cây mọc lại
Một khoảng trời xanh cũng hòa thuận chia nhau


 Người và cây khác gì đâu
Cây với cây thì thế !! !

More...

SÂN SAU NHÀ

By Lê Huy Mậu

 

       

Xung quanh phố mọc nhà cao mọc

Một chút sân sau mở đón trời

Bao nhiêu dự định chưa lời đáp

Mảnh sân chỉ mấy mét vuông thôi

 

Mẹ cần một luống đất gieo vãi

Cho đỡ buồn tay tháng ngày dài

Con như nghé ọ thích chạy nhảy

Ra đường lắm vạ gió tai bay

 

Tôi mơ đắm đuối hòn non bộ

Mấy gốc bon- sai thả bóng hồ

Lác đác đường non người hái củi

Hư ảo sườn tây một bóng chùa

 

Chao ôi ! như thể vừa đâu đó

Suối sông đồi núi trập trùng mây

Một thời áo lính quen lăn lóc

Giờ mơ thuỷ mặc chút sân này

 

Chim đã vào lồng. Cây vào chậu

Núi thu mình đứng mảnh hồ con

Chiều chiều đứng trước khung trời hẹp

Tôi thả hồn bay khắp nước non…

  

More...

ĐIỆP KHÚC BÌNH MINH

By Lê Huy Mậu

Từ ngõ nhà ra quán cà-phê

Trước biển- sáu giờ

Mặt trời và mặt đường làm thành một góc bẹt

Tôi thường đi ngược phía nắng lên

 

Điệp khúc bình minh

Những giọt cà phê từ bầu trời đen rụng xuống

Từ giọt đầu tiên tới giọt cuối cùng

Giọt dài giọt ngắn

Vỗ lòng lên khúc nhạc đầu ngày

 

Lặng lẽ

Bạn tôi ngồi uống cà-phê và ăn báo sáng

Đấy là lúc hồn tôi lơ đễnh

Cùng hành tinh xanh lơ lửng giữa trời

Chọn vô cùng làm một chuyến rong chơi…

 

More...

TÂY NGUYÊN CỦA TÔI

By Lê Huy Mậu

      Tặng nhà thơ VCH 

     Còn trách chi ai

     Có bùi quên chát

     Tây nguyên đất gieo

     Vũng tàu đất gặt

     Bao nhiêu năm tôi xa đất quên người

     Vẫn biết là Tây nguyên không giận tôi
    
Trước đại ngàn tôi chỉ là hạt bụi
    
Tôi bé nhỏ trước thâm nghiêm đỉnh núi
    
Núi thừa biết chúng sinh bạc bẽo tình đời

    Tây nguyên đại ngàn vị tha của tôi ơi !
     Trong tôi có măng rừng cá suố
     Có quả gùi giữa ngày lả đói
    
Có ngọn tàu bay sau trận sốt rừng

     Chẳng biết vì sao tự ngày luống tuổi
     
Đêm đêm tôi thường bị giật mìn
     
Có tiếng vọng mơ hồ như tiếng gọi
     
Hồn bạn bè lưu lạc giữa rừng xanh

     Bao nhiêu năm tôi mang  nợ Tây nguyên
     Mang món nợ nghĩa tình đồng đội 
     Tây nguyên ơi ! tôi là người có tội
    
Biết đại ngàn lượng thứ với tôi không ?

More...

TÌNH THÁNG CHẠP

By Lê Huy Mậu

  

Cứ nghĩ có ngày rồi lại mất em

Những đêm trăng lên co ro nỗi nhớ

Núi Nhỏ Cầu Đôi Thuỳ Dương trăng gió

Biết sắm lễ gì mà tạ thiên nhiên

 

Cứ nghĩ mai ngày khi gặp lại em

Lửa đã tắt trong mắt tình tứ cũ

Em bình thản như chưa hề gặp gỡ

Như chưa hề đã ríu ríu ran ran

 

Cứ nghĩ có ngày chính lửa tự lòng anh

Sẽ nguội tắt trước nhát hèn bổn phận

Thêm một lần dưới gót giày kiêu hãnh

Xác thi nhân tơi tả dưới chân em

 

Lơ lửng lưng trời cuối chạp trăng lên

Lửa trăng vừa nhen lắt lay trước gió

Ai biết đêm nay trong giấc ngủ

Em có mơ về nẻo khuất đường ta…

                                      Mùa đông 1995

    

More...

CHỜ THƠ

By Lê Huy Mậu

 

Anh hình dung

Ngày em tròn mười tám

Ngày em mới hai mươi

Em ong óng

Em nõn nà

Em hôi hổi…

 

Từ mái tóc

Từ màu môi

Từ vồng ngực mười tám tuổi…

Tất cả chúng hùa nhau phản bội

Tất cả chúng xôn xao  "đĩ " những ánh nhìn

 

Anh hình dung

Trong góc nhớ riêng mình

Bộ sưu tập những dại khờ nông nổi

Hằng đêm hằng đêm

Chúng đòi hoá thành thơ…

 

Và hồn nhiên xa vắng… anh chờ !

 

More...

VỚI HUẾ

By Lê Huy Mậu

    

Mấy lần qua Huế cố đô
Mà tôi mới nếm Huế thơ mé ngoài
Mới chỉ biết bún Huế cay
Mới nghe "dạ" Huế ở ngoài quán cơm
Qua cầu tàu có chậm hơn
Đôi lần thấp thoáng sông Hương gọi là
Tràng Tiền Gia Hội Đông Ba
Thương câu hò Huế ngó qua đỡ thèm
Một tuần tôi giữa Huế em
Tháng năm bỗng gặp Huế đêm mưa phùn
Tôi thăm Đại Nội Hoàng cung
Tôi thăm lăng tẩm đồi thông chùa chiền
Bến Văn Lâu núi Ngự Bình
Ngắm trăng Thiên Mụ trên thuyền Hương Giang...
Còn đây vương miện ngai vàng
Tiếc không còn nữa mấy nàng cung phi
Trường tồn lăng tẩm văn bia
Vương triều thoáng chốc quyền uy lụi tàn
Hoàng cung cỏ ngập đường hoang
Hạt sương gieo nỗi hoạn quan cung tần
Trông thành bỗng nể sức dân
Trông cung đình nể nghệ nhân một thời

Bây giờ ơi !
Mai sau ơi
Xin đừng phụ bạc những người tài hoa...

More...

thư gửi nhà văn Hoàng Đình Quang

By Lê Huy Mậu

HDQ thân mến!

 

Tôi có đọc thư ông chia sẻ về việc năm nay con  thi tú tài.! Chợt nghĩ ở tuổi mình nhiều tên chẳng những đã hoàn thành nhiệm vụ làm phụ huynh học sinh mà đến trách nhiệm làm cha dựng vợ gả chồng cho con cái chúng nó cũng xong béng cả rồi. Nhưng trách ai bây giờ? Đành vậy chứ sao !

 

Ông Quang ạ ! Tôi sinh con gái trước.  Vợ chồng bàn nhau phải sinh một cậu con trai cho có nếp có tẻ. Thế là áp dụng sách "sinh con theo ý muốn". Cũng phức tạp nhiêu khê lắm. Phải 6 năm sau mới có cậu nhóc này. Có một chuyện vui tôi chưa kể ông nghe. Trước đây vợ chồng tôi giao giá rằng cha mẹ có quyền có vinh dự trong việc đặt  tên con cho nên phân công nhau tôi đặt tên cho con gái vợ đặt tên cho con trai. Tôi hoàn thành nhiêm vụ này ngon ơ. Đến khi sinh con trai vợ ngắc ngứ. Tôi tạm đặt tên con là Lê Pi ( Pi là số Pi là 3 14… nhưng rồi bao nhiêu người gàn cậu cháu học ở Tiệp về bảo tiếng Tiệp chữ Pi xấu lắm. Nhân đầy năm của con tôi xin nhà thơ XS cho cháu cái tên. Nhà thơ XS bảo nó sinh năm 1989 năm thế giới đang ở ngã ba nhất nguyên hay đa nguyên mà xu thế là đa nguyên nên gọi nó là Lê Đa Nguyên- Bỏ mẹ ! mình làm Tuyên Giáo đặt tên con như thế có mà thách thức dư luận. Tôi bảo cụ đổi cho tên khác. Cụ phán: Lê Nguy !  Lại nghĩ mình suốt đời chẳng may mắn suôn sẻ điều gì nay đặt tên con là Lê Nguy không khéo lại bị ám cả đời. Bà nội cháu mới bảo: Nó quê Tiên Hội cứ gọi nó là Lê Huy Tiên Hội cho nó nhớ gốc gác nó.  Vậy đấy tên con người ta nhiều khi ngẫu nhiên như thế đấy !

    Ông Quang ạ ! hồi trước tôi thấy con mình bị còi lười ăn nên bàn với vợ không ép con học. Lớn lên nó quen nó không chịu học bài ở nhà bao giờ.  Cho nên nói áp lực giáo dục đè nặng lên lưng học sinh cả nước phải trừ nó. Suốt 12 năm phổ thông chỉ gần thi nó mới cố gắng còn là chơi.

 

    Nhiều thầy cô giáo biết tôi. Họ nể. Nhưng không ít lần tôi được mời gặp chủ nhiệm về tội con không làm bài tập không  chú ý nghe giảng…Thôi đành vậy ! con dại cha mang !  Nay thì nó đã thi xong  ! Trước mắt nó còn một cuộc thi nữa. Trong khi vợ chồng tôi lo lắng nhắc nhở hết hơi ông nhóc tôi nó bình chân như vại. Tôi tin nó. Chỉ số IQ nó đuợc lắm nhưng sợ hắn chủ quan nó hỏng thi thì  mình gay to! Ông ạ! Tôi coi cái sự học nó nằm chính trong ý thức muốn hiểu biết của mỗi người. Bằng cấp chỉ là vật trang sức nhưng ở tuổi chúng nó không vào trường thì làm gì? Ngày xưa tụi mình có cả một cuộc chiến để mà không hư hỏng còn bây giờ con ông lơ mơ ngoài đường là hêrôin nó xơi tái mất con như chơi.

  Thế đấy ông ạ ! Tôi mong cả ông  và tôi  đều kết thúc thời kỳ hồi hộp chờ con vượt vũ môn bằng một sự thở phào nhẹ nhõm. Ta lại nằm dài một vài hôm trong nhà sáng tác tào lao hay là làm một chuyến Nghệ an du hý như vẫn dịnh thế ! Chào ông !

   

 

More...